Od \u015brody trwa misja kosmiczna Axiom-4, w kt\u00f3rej uczestniczy drugi polski astronauta S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski. Jednocze\u015bnie w kraju rozgorza\u0142a dyskusja dotycz\u0105ca informowania o szczeg\u00f3\u0142ach lotu oraz kwestiach promocji. Dwa g\u0142o\u015bne stanowiska w social mediach opublikowali w szeregu post\u00f3w Adam Jesionkiewicz z serwisu Astrography.com oraz Karol W\u00f3jcicki, popularyzator astronomii z serwisu Z G\u0142ow\u0105 w Gwiazdach.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lnie szeroka dyskusja pojawi\u0142a si\u0119 wpisem Karola W\u00f3jcickiego (\u201eCzy zastanawiali\u015bcie si\u0119 kiedy\u015b, dlaczego nigdzie nie mo\u017cecie kupi\u0107 koszulki z logiem polskiej misji kosmicznej Ignis?\u201d). W momencie pisania tego tekstu mia\u0142a ponad 510 udost\u0119pnie\u0144, ponad 380 komentarzy, i ponad 2400 reakcji. Oznacza to, \u017ce tekst krytyczny na temat kwestii komunikacyjnych wok\u00f3\u0142 misji odby\u0142 si\u0119 bardzo szerokim echem. Niestety, zawiera on szereg nieprawid\u0142owo\u015bci, a konsekwencje mog\u0105 by\u0107 d\u0142ugoterminowo niekorzystne dla krajowego sektora kosmicznego.<\/p>\n\n\n\n
Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pod wpisem Karola W\u00f3jcickiego pojawi\u0142o si\u0119 wiele kolejnych emocjonalnych komentarzy. Wiele mo\u017cna podsumowa\u0107 jako \u201eZnowu wszystko \u017ale<\/em>\u201d, \u201ePolska Agencja Kosmiczna jest beznadziejna<\/em>\u201d, \u201eESA oszuka\u0142a Polsk\u0119<\/em>\u201d, \u201eWszystko mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 inaczej i lepiej<\/em>\u201d, \u201eKto\u015b na pewno na tym zarobi\u0142<\/em>\u201d, i tak dalej w podobnej formule. W rezultacie podwa\u017cane jest zaufanie do pa\u0144stwa, procedur, a tak\u017ce instytucji naukowych. Niestety burzliwy komentarz Karola wynika z niezrozumienia szeregu kwestii, kt\u00f3rych jako fachowiec od popularyzacji spraw kosmicznych powinien mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Na kwestie dotycz\u0105ce popularyzacji misji wcze\u015bniej r\u00f3wnie\u017c narzeka\u0142 Tomasz Ro\u017cek, z serwisu Nauka to Lubi\u0119. Ja w tej chwili wola\u0142bym jeszcze poczeka\u0107, a\u017c zako\u0144czy si\u0119 misja Axiom-4, a nasz drugi astronauta na dobre rozpocznie maraton edukacyjny po szko\u0142ach oraz uczelniach. Dopiero w\u00f3wczas b\u0119dzie mo\u017cna ten program komentowa\u0107. A misja S\u0142awosza dopiero si\u0119 ropoczyna. R\u00f3wnie\u017c mam wra\u017cenie, \u017ce armaty s\u0105 wycelowane przede wszystkim w Polsk\u0105 Agencj\u0119 Kosmiczn\u0105. Warto r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce za kwestie szkolno-uczelniane odpowiada Ministerstwo Edukacji Narodowej.<\/p>\n\n\n\n Du\u017co gorzkich s\u0142\u00f3w wyla\u0142o si\u0119 w zwi\u0105zku ze znakiem towarowym misji Ignis, wizerunkiem S\u0142awosza Uzna\u0144skiego-Wi\u015bniewskiego oraz Europejskiej Agencji Kosmicznej. Zwr\u00f3ci\u0142 na to mocno uwag\u0119 Adam Jesionkiewicz z AstroGraphy, a Karol W\u00f3jcicki podbil jego zasi\u0119gi. Okazuje si\u0119, \u017ce bez zgody ESA nie mo\u017cna samemu wykona\u0107 koszulek ani kubeczk\u00f3w misji. Niestety, czy to nam si\u0119 podoba, czy nie Europejska Agencja Kosmiczna mocno kontroluj\u0119 kwestie swojego wizerunku. I aby tworzy\u0107 materia\u0142y promocyjne zwi\u0105zane z lotem Axiom-4 potrzebna jest ich zgoda. A ta jest udzielana w formie przetargu.<\/p>\n\n\n\n ESA jako neutralna instytucja naukowa bardzo stara si\u0119 kontrolowa\u0107 sw\u00f3j wizerunek. Mo\u017cna dyskutowa\u0107, czy obrecna formu\u0142a jest w\u0142a\u015bciwa. Mi osobi\u015bcie akurat podoba si\u0119 du\u017ca obecno\u015b\u0107 logotyp\u00f3w NASA u wielu producent\u00f3w odzie\u017cy. Te\u017c widz\u0119, \u017ce ga\u017cety z ESA s\u0105 trudno dost\u0119pne, i dedykowanych sklepik\u00f3w ESA jest ma\u0142o w Europie. Ale przede wszystkim zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce to jest r\u00f3wnie\u017c kwestia obwarowa\u0144 prawnych, i ka\u017cdy specjalista od marketingu \u0142atwo to wyt\u0142umaczy. Zapisy o licencji znak\u00f3w towarowych misji i agencji s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 standardowych um\u00f3w z Europejsk\u0105 Agencj\u0105 Kosmicznej.<\/p>\n\n\n\n Niestety we wpisach pojawiaj\u0105 si\u0119 krzywdz\u0105ce opinie, takie jak \u201ekto podpisywa\u0142 t\u0119 umow\u0119<\/em>\u201d, \u201eczy nikt o tym nie pomy\u015bla\u0142<\/em>?\u201d. Rozwi\u0105zanie tej kwestii wg mnie le\u017cy jednak przede wszystkim wewn\u0105trz Europejskiej Agencji Kosmicznej. Je\u015bli chce si\u0119 to zmienia\u0107, to trzeba mie\u0107 du\u017co wi\u0119kszy wk\u0142ad finansowy do tej instutucji, aby pr\u00f3bowa\u0107 przeformu\u0142owa\u0107 to od wewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n Karol W\u00f3jcicki pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce W\u0119grzy zap\u0142acili mniej za misj\u0119 do ISS, i maj\u0105 lepiej zorganizowane kwestie komunikacyjne. Tylko znowu jest to inna sytuacja. Bo S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski zosta\u0142 wybrany na kadydata na astronaut\u0119 i certyfikowany przez Europejska Agencje Kosmiczn\u0105. A organizacja lotu przez t\u0119 instytucj\u0119 pozwala na du\u017co wi\u0119ksze zaci\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy. I te\u017c chodzi o to, by nie by\u0142 to lot jednorazowy, gdzie tylko pomacha si\u0119 flag\u0105, ale cz\u0119\u015b\u0107 du\u017co wi\u0119kszego programu. Karol W\u00f3jcicki pisze r\u00f3wnie\u017c, \u017ce inaczej program realizuj\u0105 Indusi. Tam jednak mowa o czo\u0142owej agencji kosmicznej. ISRO w tej chwili posiada w\u0142asny korpus astronaut\u00f3w, rozwija kompleksowy program za\u0142ogowy oraz planuje budowe w\u0142asnej stacji kosmicznej. To te\u017c jest inna skala.<\/p>\n\n\n\n Dodatkowo w ostatnich dniach i tygodniach autor Z G\u0142ow\u0105 w Gwiazdach wielokrotnie narzeka\u0142 na kwesti\u0119 komunikacyjne ze strony POLSA. Op\u00f3\u017anienia startu misji z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w technicznych pot\u0119gowa\u0142y jego pesymizm. Du\u017cy przep\u0142yw informacji oficjalnych i nieoficjalnych m\u00f3g\u0142 zwi\u0119ksza\u0107 frustracj\u0119. Trzeba jednak jeszcze raz podkre\u015bli\u0107, \u017ce w misj\u0119 zaanga\u017cowany by\u0142 ca\u0142y szereg du\u017cych podmiot\u00f3w: du\u017cych organizacji pa\u0144stwowych takich jak NASA, ESA, POLSA, W\u0119gierska Agencja Kosmiczna, oraz Indyjska Agencja Kosmiczna ISRO, a w tle r\u00f3wnie\u017c pojawia\u0142 si\u0119 nawet rosyjski Roskosmos.<\/p>\n\n\n\n W przypadku firm komercyjnych w misj\u0119 zaanga\u017cowane by\u0142y SpaceX, czyli operator rakiety i kapsu\u0142y, oraz Axiom Space, czyli operator misji. W takich warunkach, a tak\u017ce r\u00f3\u017cnicy czasu od USA do Indii, na pewno pojawia\u0107 si\u0119 b\u0119dzie wiele komunikat\u00f3w i przeciek\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 sprzeczne. Czasem wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy niekt\u00f3rymi instytucjami jest bardzo trudna, i wr\u0119cz zale\u017cna od sytuacji politycznej. To objawia\u0142o si\u0119 w sprzecznych komunikatach pochodz\u0105cych z NASA i Roskosmosu.<\/p>\n\n\n\n Polska Agencja Kosmiczna realizuje lot S\u0142awosza Uzna\u0144skiego-Wi\u015bniewskiego we wsp\u00f3\u0142pracy z Europejsk\u0105 Agencj\u0105 Kosmiczn\u0105. Oznacza to, \u017ce komunikaty musz\u0105 by\u0107 zatwierdzone, i czasem trzeba poczeka\u0107, a\u017c potwierdzi si\u0119 niesprawdzone wiadomo\u015bci. Lot jest realizowany przez pomioty pa\u0144stwowe, i tym samym musz\u0105 zosta\u0107 spe\u0142nione pewne procedury. Osobi\u015bcie wol\u0119 te\u017c przekazywanie wiadomo\u015bci w formie sprawdzonych podsumowa\u0144, ni\u017c clickbaitowych wpis\u00f3w w stylu \u201epilne<\/em>!<\/em><\/span>\u201d, \u201eju\u017c wiemy<\/em>\u201d, \u201enieoficjalnie na X kto\u015b napisa\u0142…\u201d<\/em>. Instytucje pa\u0144stowe nie mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na publikacje niesprawdzonych i niepotwierdzonych informacji. Po prostu to tak nie dzia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Eksperci POLSA s\u0105 tu w podw\u00f3jnie trudnej sytuacji, poniewa\u017c w wyniku tzw. afery emailowej zwolniono poprzedniego dyrektora agencji Grzegorza Wrochn\u0119. Przypomn\u0119, w lutym pod Poznaniem spad\u0142o kilka szcz\u0105tk\u00f3w drugiego stopnia rakiety kosmicznej Falcon 9 . Zreszt\u0105 takiej samej, jaka wynios\u0142a misj\u0119 Axiom-4. \u015arodowisko naukowe pr\u00f3bowalo t\u0142umaczy\u0107, \u017ce predykcja upadku szcz\u0105tk\u00f3w \u015bmieci kosmicznych jest w obecnych warunkach praktycznie niemo\u017cliwa. Cotygodniowe wysy\u0142anie alert\u00f3w RCB i wy\u0142\u0105czenie przestrzeni powietrznej dla jednej trzeciej kraju mija si\u0119 z celem. Serio, tak cz\u0119sto dochodzi do deorbitacji wi\u0119kszego obiektu nad Ziemi\u0105. No ale potrzebny by\u0142 kozio\u0142 ofiarny.<\/p>\n\n\n\n Dodatkowo jesieni\u0105 odb\u0119dzie si\u0119 Rada Ministerialna pa\u0144stw cz\u0142onkowskich ESA, na kt\u00f3rej padaj\u0105 deklaracje finansowania agencji i program\u00f3w na najbli\u017csze lata. Przy resecie finansowania bada\u0144 naukowych w USA, oraz nachodz\u0105cej zapa\u015bci ameryka\u0144skiego pa\u0144stowego programu kosmicznego na pewno kraje Europy b\u0119d\u0105 zwi\u0119ksza\u0142y sk\u0142adk\u0119 cz\u0142onkowsk\u0105 do ESA. Je\u015bli Polska zdecyduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na ten krok, to bardzo wa\u017cne, \u017ceby nie by\u0142o kolejnych zmian personalnych w POLSA i okolicznych instytucjach rz\u0105dowych. Nakr\u0119canie narzekania na rol\u0119 POLSA na pewno nie pomo\u017ce w rozwoju tej bran\u017cy<\/p>\n\n\n\n Czy pewne rzeczy w ramach Axiom-4 mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 lepiej? Na pewno. Zawsze mo\u017cna pewne rzeczy poprawi\u0107 Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce ca\u0142y lot to wielki sukces i cie\u017cka praca krajowego sektora kosmicznego. I lot ten nie by\u0142by mo\u017cliwy, gdyby nie sukces ca\u0142ej bran\u017cy bardzo dynamicznie rozwijaj\u0105cej si\u0119 od naszego wej\u015bcia do ESA w 2012 roku.<\/p>\n\n\n\n Dlatego licz\u0119 \u017ce najwcze\u015bniej rok po zako\u0144czeniu misji powstanie raport z konkretnymi wska\u017anikami oraz sekcj\u0105 lessons learnt. Podobnie jak wykona\u0142a to Brytyjska Agencja Kosmiczna podczas lotu Tima Peake do ISS w 2015-2016 roku. I warto zrobi\u0107 po roku pierwsze podsumowanie, kt\u00f3re pozwoli okre\u015bli\u0107 dok\u0142adniej jakie elementy mo\u017cna by\u0142o poprawi\u0107. Emocjonalne wpisy, bez znajomo\u015bci kontekstu mog\u0105 tu niestety d\u0142ugofalowo zaszkodzi\u0107 rozwojowi krajowego sektora kosmicznego. I zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce krajowe wiadomo\u015bci kosmiczne m\u00f3wi\u0107 dyplomatycznie nie maj\u0105 dobrej passy. Wystarczy wspomnie\u0107 reaktor MARIA, czy kwestie zwi\u0105zane z NCBiR.<\/p>\n\n\n\n Ale lot S\u0142awosza Uzna\u0144skiego-Wi\u015bniewskiego jest ogromnym sukcesem naszego kraju, naszego pa\u0144stwa, i naszego \u015brodowiska technologicznego. I licz\u0119 na to, \u017ce zebrane do\u015bwiadczenie pozwoli na loty w kosmosu naszych obywateli du\u017co cz\u0119\u015bciej, ni\u017c tylko raz na 47 lat<\/a>.<\/p>\n\n\n\nSprawa licencji<\/h3>\n\n\n\n
Kontekst misji<\/h3>\n\n\n\n
Kontekst d\u0142ugoterminowy<\/h3>\n\n\n\n
Sukces misji Axiom-4<\/h3>\n\n\n\n