{"id":3356,"date":"2021-04-02T14:39:28","date_gmt":"2021-04-02T13:39:28","guid":{"rendered":"https:\/\/orientspace.pl\/?p=3356"},"modified":"2021-04-02T14:40:34","modified_gmt":"2021-04-02T13:40:34","slug":"stacja-kosmiczna-tiangong-wkrotce-trafi-na-orbite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/orientspace.pl\/?p=3356&lang=pl","title":{"rendered":"Stacja kosmiczna Tiangong wkr\u00f3tce trafi na orbit\u0119"},"content":{"rendered":"\n

W ci\u0105gu miesi\u0105ca dla Chin rozpocznie si\u0119 nowy etap eksploracji kosmosu. Pod koniec kwietnia z kosmodromu Wenchang na po\u0142udniu kraju ma wystartowa\u0107 rakieta D\u0142ugi Marsz 5. Na pok\u0142adzie najwi\u0119kszej obecnie chi\u0144skiej rakiety znajdzie si\u0119 modu\u0142 Tianhe. Tym samym rozpocznie si\u0119 si\u0119 budowa du\u017cej stacji kosmicznej Tiangong, na kt\u00f3rej za\u0142oga b\u0119dzie mog\u0142a przebywa\u0107 ca\u0142y rok.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy program za\u0142ogowy<\/h4>\n\n\n\n

Niewiele os\u00f3b pami\u0119ta o tym, \u017ce pierwsze podej\u015bcie Chin do programu za\u0142ogowego mia\u0142o miejsce na prze\u0142omie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych. Gdy ca\u0142y \u015bwiat podziwia\u0142 kosmiczne sukcesy Zwi\u0105zku Radzieckiego oraz Stan\u00f3w Zjednoczonych, to Mao Zedong pr\u00f3bowa\u0142 je na\u015bladowa\u0107. W 1967 roku og\u0142oszono program statku kosmicznego Shuguang (\u015awit). By\u0142a to ma\u0142a, dwuosobowa kapsu\u0142a, podobna do ameryka\u0144skiego pojazdu Gemini.<\/p>\n\n\n\n

\u015aci\u015ble tajny program, znany r\u00f3wnie\u017c jako Projekt 714, nie zdo\u0142a\u0142 jednak nabra\u0107 rozp\u0119du. Po pierwsze nigdy nie uzyska\u0142 pe\u0142nego finansowania, a po drugie szereg specjalist\u00f3w maj\u0105cych rozwija\u0107 ambitny cel pad\u0142o ofiar\u0105 czystek podczas rewolucji kulturalnej. Koniec ko\u0144c\u00f3w w 1972 roku program Shuguang anulowano, a 19-osobowy korpus astronaut\u00f3w rozwi\u0105zano. Dlaczego pisz\u0119 “astronaut\u00f3w” a nie “taikonaut\u00f3w”? O tym mo\u017cecie przeczyta\u0107 m\u00f3j wpis tutaj<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Projekt 921<\/h4>\n\n\n\n

Drugie podej\u015bcie do lot\u00f3w za\u0142ogowych Chiny wykona\u0142y dopiero w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Program zainaugurowano w 1992 roku pod nazw\u0105 Projekt 921. W\u00f3wczas planowano przeprowadzi\u0107 pierwszy lot za\u0142ogowy jeszcze przed ko\u0144cem \u00f3wczesnej dekady w 1999 roku. Pocz\u0105tkowe chi\u0144skie wysi\u0142ki by\u0142y tak\u017ce mocno wspierane przez Rosj\u0119. W 1995 roku oba pa\u0144stwa podpisa\u0142y umow\u0119 o transferze technologii kosmicznych. W jej ramach Chiny zakupi\u0142y l\u0105downik kapsu\u0142y Sojuz, a tak\u017ce otrzyma\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 treningu astronaut\u00f3w w Gwiezdnym Miasteczku pod okiem rosyjskich specjalist\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Ostatecznie debiutancki, bezza\u0142ogowy lot pojazdu kosmicznego Shenzhou (\u795e\u821f Niebia\u0144ski Pojazd) odby\u0142 si\u0119 w 1999 roku. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce pojazd Shenzhou jest ca\u0142kowicie now\u0105 konstrukcj\u0105, cho\u0107 korzysta z rozwi\u0105za\u0144 znanych z rosyjskiego statku kosmicznego Sojuz. Kapsu\u0142a l\u0105downika Shenzhou jest r\u00f3wnie\u017c wi\u0119ksza o oko\u0142o 13% od rosyjskiego odpowiednika. Ca\u0142y pojazd wa\u017cy za\u015b 7800 kilogram\u00f3w, czyli ponad 700 kilogram\u00f3w wi\u0119cej od u\u017cywanej dzisiaj wersji Sojuza. Dlatego cz\u0119\u015b\u0107 analityk\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce na pok\u0142adzie mog\u0142aby zmie\u015bci\u0107 si\u0119 nawet czteroosobowa za\u0142oga.<\/p>\n\n\n\n

Po trzech kolejnych lotach testowych kapsu\u0142y (Shenzhou-2, 3 i 4) Chiny nabra\u0142y pewno\u015bci, \u017ce s\u0105 w stanie przeprowadzi\u0107 lot za\u0142ogowy. Pierwszy chi\u0144ski astronauta, Yang Liwei, trafi\u0142 na orbit\u0119 15 pa\u017adziernika 2003 roku w ramach misji Shenzhou-5. Debiutancki lot za\u0142ogowy trwa\u0142 nieca\u0142\u0105 dob\u0119. Po 21 godzinach lotu podpu\u0142kownik Chi\u0144skiej Armii Ludowo Wyzwole\u0144czej wyl\u0105dowa\u0142 ca\u0142y i zdrowy w prowincji Mongolii Wewn\u0119trznej, a Chiny sta\u0142y si\u0119 trzecim pa\u0144stwem zdolnym samodzielnie przeprowadzi\u0107 lot za\u0142ogowy.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych dw\u00f3ch misjach za\u0142ogowych Pa\u0144stwo \u015arodka dalej zbiera\u0142o do\u015bwiadczenia kosmiczne. Lot Shenzhou-6 z 2005 roku trwa\u0142 blisko pi\u0119\u0107 dni. Wtedy te\u017c po raz pierwszy w trakcie lotu astronauci Fei Junlong oraz Nie Haisheng weszli na pok\u0142ad modu\u0142u orbitalnego statku. Trzy lata p\u00f3\u017aniej wystartowa\u0142 Shenzhou-7. W trakcie tego lotu Zhai Zhigang wykona\u0142 pierwszy chi\u0144ski spacer kosmiczny testuj\u0105c nowy skafander o nazwie Feitian. Pa\u0144stwo \u015arodka mog\u0142o rozpocz\u0105\u0107 przygotowania do programu stacji kosmicznej o nazwie Tiangong<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza generacja stacji kosmicznych<\/h4>\n\n\n\n

Jeszcze kilka akapit\u00f3w dygresji. Nowa stacja Tiangong b\u0119dzie nale\u017ce\u0107 do trzeciej generacji stacji kosmicznych. Oznacza to, \u017ce za\u0142ogi b\u0119d\u0105 mog\u0142y przebywa\u0107 na jej pok\u0142adzie przez ca\u0142y rok. Regularnie na pok\u0142ad b\u0119d\u0105 dostarczane nowe eksperymenty i \u0142adunki, a prace w kosmosie b\u0119d\u0105 odbywa\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych, wyspecjalizowanych modu\u0142ach laboratoryjnych. Jest to znacz\u0105ca r\u00f3\u017cnica w stosunku do stacji kosmicznych pierwszej generacji, takich jak u\u017cywanych w latach siedemdziesi\u0105tych radzieckich Salut 1, Salut 3, Salut 4 oraz Salut 5. By\u0142y to jednomodu\u0142owe konstrukcje, do kt\u00f3rych m\u00f3g\u0142 przycumowa\u0107 tylko jeden statek kosmiczny na raz. Dlatego wszystkie potrzebne dla za\u0142\u00f3g zapasy musia\u0142y si\u0119 znajdowa\u0107 na pok\u0142adzie takich stacji. <\/p>\n\n\n\n

\"Wizualizacja
Wizualizacja gotowej stacji kosmicznej Tiangong z pojazdem za\u0142ogowym Shenzhou (na g\u00f3rze) oraz logistycznym Tianzhou (na dole). Modu\u0142 Tianhe (z chi\u0144sk\u0105 flag\u0105) znajduje si\u0119 w \u015brodku \/ CNSA<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Stacje kosmiczne drugiej generacji z prze\u0142omu lat siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych (Salut 6 i Salut 7) pozwala\u0142y ju\u017c na d\u0142u\u017csze pobyty za\u0142\u00f3g na orbicie. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki dw\u00f3m portom cumownicznym. Pierwszy zajmowa\u0142 statek kosmiczny g\u0142\u00f3wnej za\u0142ogi. Do drugiego m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 przycumowany pojazd logistyczny z now\u0105 dostaw\u0105 \u0142adunk\u00f3w, albo drugi pojazd za\u0142ogowy. D\u0142ugoterminowe loty by\u0142y jednak raczej uci\u0105\u017cliwe, poniewa\u017c miejsca na pok\u0142adzie przy 90 metrach sze\u015bciennych by\u0142o nadal ma\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

Zmieni\u0142o si\u0119 to dopiero Mirze, pierwszej stacji kosmicznej trzeciej generacji. Posiada\u0142 on a\u017c cztery w\u0119z\u0142y dla kolejnych modu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re znacznie zwi\u0119kszy\u0142y mo\u017cliwo\u015bci pracy a tak\u017ce komfortu za\u0142ogi. W przypadku Chin, ze stacj\u0105 Tiangong pomini\u0119ty b\u0119dzie etap stacji kosmicznych drugiej generacji i od razu rozpocznie si\u0119 budowa wi\u0119kszego obiektu. Wcze\u015bniej Pa\u0144stwo \u015arodka musia\u0142o jednak zdoby\u0107 troch\u0119 do\u015bwiadczenia. Do tego zbudowa\u0142o a\u017c dwie stacje pierwszej generacji o nazwie – zgadli\u015bcie – r\u00f3wnie\u017c Tiangong.<\/p>\n\n\n\n

Tiangong-1 oraz Tiangong-2<\/h4>\n\n\n\n

Nazewnictwo chi\u0144skiego programu kosmicznego rzeczywi\u015bcie mo\u017ce przyprawi\u0107 o zawr\u00f3t g\u0142owy. Stacje pierwszej generacji o nazwach Tiangong-1 i Tiangong-2 kr\u0105\u017cy\u0142y wok\u00f3\u0142 Ziemi kolejno w latach 2011-2018 oraz 2016-2019. Istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c plany na wystrzelenie stacji Tiangong-3, kt\u00f3rych jednak nigdy nie zrealizowano. <\/p>\n\n\n\n

Pierwsz\u0105 Tiangong-1 odwiedzi\u0142y a\u017c trzy misje. Bezza\u0142ogowy Shenzhou-8 po raz pierwszy automatycznie przycumowa\u0142 do modu\u0142u. By\u0142o to du\u017ce osi\u0105gni\u0119cie dla Chin, poniewa\u017c do 2011 roku podobne rozwi\u0105zanie posiada\u0142y tylko Zwi\u0105zek Radziecki \/ Rosja, Japonia oraz Europejska Agencja Kosmiczna. Amerykanie stosuj\u0105 automatyczne cumowanie dopiero od niedawna w kapsu\u0142ach Dragon. Jest to bardzo wa\u017cna technologia, wr\u0119cz kluczow\u0105 dla ka\u017cdego programu stacji kosmicznej. Pozwala na przeprowadzenie regularnych misji logistycznych przy pomocy bezza\u0142ogowych statk\u00f3w logistycznych. <\/p>\n\n\n\n

\"Liu
Liu Yang, pierwsza chi\u0144ska astronautka po powrocie na Ziemi\u0119 \/ Xinhua<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po bezza\u0142ogowym Shenzhou-8 stacj\u0119 Tiangong-1 odwiedzi\u0142y jeszcze za\u0142ogowe misje Shenzhou-9 w 2012 oraz Shenzhou-10 w 2013 roku. Misje te trwa\u0142y dosy\u0107 kr\u00f3tko, kolejno po 13 i 14 dni. W obu lotach bra\u0142y udzia\u0142 te\u017c pierwsze chi\u0144skie astronautki (Liu Yang oraz Wang Yaping). Stacj\u0119 Tiangong-2 odwiedzi\u0142a za\u015b tylko jedna misja za\u0142ogowa. W sk\u0142ad za\u0142ogi Shenzhou-11 wesz\u0142o\u00a0dw\u00f3ch chi\u0144skich astronaut\u00f3w. Jing Haipeng oraz Chen Dong sp\u0119dzili 33 dni na pok\u0142adzie ustanawiaj\u0105c nowy chi\u0144ski rekord pobytu w kosmosie. W ten spos\u00f3b Chi\u0144czycy zdobywali coraz wi\u0119cej do\u015bwiadczenia w programie za\u0142ogowym. Zebrane do\u015bwiadczenia pozwol\u0105 na przeprowadzenie znacznie d\u0142u\u017cszych, kilkumiesi\u0119cznych misji.<\/p>\n\n\n\n

Statek logistyczny Tianzhou<\/h4>\n\n\n\n

Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o drugim statku kosmicznym przetestowanym po raz pierwszy przy okazji lot\u00f3w do Tiangong-2. Do stacji automatycznie przycumowa\u0142 pierwszy pojazd Tianzhou (\u5929\u821f, Ti\u0101n Zh\u014du<\/em>, Niebia\u0144ski Statek). Statki kosmiczne Tianzhou b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142y do misji logistycznych w chi\u0144skim programie za\u0142ogowym, podobnie jak rosyjskie statki Progress. B\u0119d\u0105 dostarcza\u0107 nie tylko nowe eksperymenty dla astronaut\u00f3w, ale przede wszystkim \u017cywno\u015b\u0107, wod\u0119 oraz paliwo. Po zako\u0144czonej misji wejd\u0105 w atmosferze Ziemi, i spal\u0105 si\u0119 wraz z niepotrzebnymi ju\u017c odpadami. Co ciekawe statek kosmiczny Tianzhou zbudowany zosta\u0142 na podstawie rozwi\u0105za\u0144 zastosowanych w Tiangong-1.<\/p>\n\n\n\n

\"Stacja
Stacja Tiangong 2 oraz pojazd za\u0142ogowy Shenzhou 12<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po automatycznym cumowaniu przyszed\u0142 czas na kolejn\u0105 kluczow\u0105 technologi\u0119 przetestowan\u0105 w debiutanckiej misji Tianzhou. Mowa o transferze paliwa, kt\u00f3ry w warunkach niewa\u017cko\u015bci jest du\u017co wi\u0119kszym in\u017cynieryjnym wyzwaniem. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce na wszystkie obiekty na niskich orbitach oko\u0142oziemskich wp\u0142ywa \u015bladowa atmosfera i bardzo powoli je wyhamowuje. Dlatego stacje kosmiczne potrzebuj\u0105 regularne dostawy paliwa do podnoszenia orbity. Tutaj wpadk\u0119 zaliczyli chocia\u017cby Amerykanie, kt\u00f3rzy niefortunnie utracili swoj\u0105 pierwsz\u0105 stacj\u0119\u00a0kosmiczn\u0105. Orbita Skylaba mia\u0142a zosta\u0107 podniesiona przez jedn\u0105\u00a0z pierwszych misji wahad\u0142owc\u00f3w. Jednak uruchomienie programu Space Shuttle op\u00f3\u017ani\u0142o si\u0119\u00a0o par\u0119 lat. Dodatkowo aktywno\u015b\u0107 s\u0142oneczna wp\u0142yn\u0119\u0142a na zwi\u0119kszenie grubo\u015bci atmosfery o czym nie wiedziano wcze\u015bniej. Tym samym Skylab coraz szybciej opada\u0142, a\u017c w 1979 roku spali\u0142 si\u0119 w atmosferze, a jego resztki spad\u0142y do Oceanu Indyjskiego i na Zachodni\u0105 Australi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy element stacji Tiangong<\/h4>\n\n\n\n

Budow\u0119 stacji Tiangong zainauguruje wystrzelenie modu\u0142u Tianhe (\u5929\u548c, Ti\u0101nh\u00e9<\/em>, Harmonia Niebios). B\u0119dzie to centralny komponent nowej stacji wyposa\u017cony w a\u017c sze\u015b\u0107 w\u0119z\u0142\u00f3w cumowniczych. Z czasem b\u0119d\u0105 do niego do\u0142\u0105cza\u0107 kolejne modu\u0142y, jak r\u00f3wnie\u017c statki kosmiczne Shenzhou oraz Tianzhou. Poniewa\u017c Tianhe wa\u017cy a\u017c 22 tony, to do jego wystrzelenia konieczne b\u0119dzie u\u017cycie najwi\u0119kszej chi\u0144skiej rakiety D\u0142ugi Marsz 5. Tianhe ma d\u0142ugo\u015b\u0107 16,6 metr\u00f3w i jest szeroki na 4,2 metra. Jest on tym samym nieco wi\u0119kszy od pierwszego, centralnego modu\u0142u stacji kosmicznej Mir, i bazuj\u0105cym na nim module mieszkalnym Zwiezda wchodz\u0105cego w sk\u0142ad Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej.<\/p>\n\n\n\n

\"Pro\u0301wnanie
Pro\u0301wnanie modu\u0142o\u0301w Tianhe oraz Mir \/ Space Shuttle Almanac<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W module Tianhe znajd\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne komponenty stacji, takie jak systemy podtrzymywania \u017cycia, komputery pok\u0142adowe, systemy nawigacyjne, komunikacyjne i nap\u0119dowe. Wewn\u0105trz znajd\u0105 si\u0119 tak\u017ce udogodnienia dla astronaut\u00f3w: kuchnia, przestrze\u0144 sypialna czy toaleta. Zasilanie modu\u0142u b\u0119dzie dostarczane przez dwa obrotowe zestawy paneli s\u0142onecznych. Tianhe b\u0119dzie wyposa\u017cony r\u00f3wnie\u017c w ma\u0142e rami\u0119 robotyczne, kt\u00f3re b\u0119dzie stosowane w relokacji kolejnych modu\u0142\u00f3w do bocznych w\u0119z\u0142\u00f3w cumowniczych.<\/p>\n\n\n\n

\n